De Consciousness Atlas is een interactieve webapplicatie die meer dan 450 bewustzijnstheorieën visualiseert. Zij is gebaseerd op het artikel van Robert Lawrence Kuhn uit 2024, "A Landscape of Consciousness". De Atlas brengt theorieën in kaart die zich richten op het fenomenale bewustzijn – het subjectieve aanvoelen van ervaring, zoals het rood van rood.
Wat de Atlas is
De Atlas is een visuele referentie die voortbouwt op de taxonomie van Kuhn. Hij presenteert het volledige geheel van theorieën tegelijk, zodat u het vakgebied visueel kunt verkennen en elke theorie kunt openen om haar vermelding te lezen, als een encyclopedie met gestructureerde vermeldingen. Elke theorievermelding toont een beknopte identiteitsregel, de conceptuele grondslag, het voorgestelde mechanisme, empirische aantekeningen, implicaties en bronnen.
Waarom dit bestaat
Bewustzijn wordt bestudeerd binnen uiteenlopende disciplines – neurowetenschap, filosofie en soms spiritueel onderzoek of onderzoek naar anomale toestanden. Kuhns artikel verzamelt en ordent honderden theorieën langs een spectrum van het meest fysieke tot het minst fysieke. De Atlas giet die ordening in een visuele vorm, zodat lezers, studenten en onderzoekers snel kunnen zien hoe verschillende standpunten zich tot elkaar verhouden en waar elke theorie zich op het spectrum bevindt.
Hoe het werkt
De theorieën zijn gegroepeerd in elf hoofdcategorieën, geordend naar hun standpunt op het spectrum van het fysieke tot het niet-fysieke: materialisme, niet-reductief fysicalisme, kwantum en dimensies, informatie, panpsychisme, neutraal monisme, dualisme, idealisme, fenomenologie, anomale toestanden en uitdagingstheorieën. De applicatie toont de volledige kaart tegelijk. Klik op een willekeurige theorie om haar gestructureerde vermelding te lezen, met verwijzingen naar canonieke bronnen en met name genoemde denkers.
Voor wie het bedoeld is
- Studenten die filosofie van de geest en cognitiewetenschap bestuderen
- Onderzoekers en docenten die een vergelijkend naslagwerk in één oogopslag zoeken
- Journalisten en schrijvers die een snelle referentie nodig hebben voor het scala aan standpunten
- Nieuwsgierige lezers die een helder overzicht willen van wat men bedoelt wanneer men over bewustzijn spreekt
Wat de Atlas niet doet
De Atlas onderschrijft of rangschikt geen theorieën. Hij is een visualisatie en referentie op basis van Kuhns taxonomie – verzamelen en presenteren, niet oordelen. Hij tracht niet het moeilijke probleem van het bewustzijn op te lossen. Hij is een hulpmiddel voor verkenning en vergelijking.
Een aantekening van Kuhn
Kuhn stelt uitdrukkelijk het doel van het project: "verzamelen en categoriseren, niet beoordelen en uitspraak doen." De Consciousness Atlas volgt die benadering. De gegevens en de structuur zijn afgeleid van Kuhns artikel; feedback en voorgestelde correcties zijn welkom, maar de applicatie is een visualisatielaag boven op het werk van Kuhn.
Kuhn was niet betrokken bij het ontwerp of de inhoud van de Consciousness Atlas, afgezien van zijn oorspronkelijke artikel 'A Landscape of Consciousness', dat de enige bron is.
Veelgestelde vragen
Wat is fenomenaal bewustzijn?
Fenomenaal bewustzijn verwijst naar subjectieve ervaring – het kwalitatieve aanvoelen van gewaar zijn, zoals de smaak van koffie of het rood van rood.
Hoeveel theorieën omvat de Atlas?
De Atlas visualiseert meer dan 450 afzonderlijke theorieën, gegroepeerd in elf brede categorieën.
Toont de Atlas welke theorie waar is?
Nee. De Atlas presenteert theorieën op neutrale wijze. Hij is een kaart, geen argument voor één bepaald standpunt.
Is de Atlas academisch?
De Atlas is gebaseerd op een academische bron – Robert Kuhns artikel uit 2024, "A Landscape of Consciousness" – en verwijst naar canonieke bronnen waar die beschikbaar zijn.
Samenvatting
De Consciousness Atlas is een eenvoudig visualisatiehulpmiddel: hij presenteert Kuhns taxonomie als één enkele, verkenbare kaart en laat gebruikers afzonderlijke theorievermeldingen openen om gestructureerde, van referenties voorziene samenvattingen te lezen. Hij is ontworpen om dit complexe vakgebied gemakkelijker overzienbaar te maken en om als praktische referentie te dienen.
S. Harris’ mysterie van het bewustzijn
Uitdagingstheorieën › Mysterie van het bewustzijn
‘Bewustzijn als een onoverbrugbare kloof’
Deze zienswijze, aangeboden als een uitdaging in plaats van een voorschrijvende theorie, presenteert bewustzijn als een onoverbrugbaar mysterie dat niet met louter fysieke middelen kan worden opgelost. Harris betoogt dat fysieke beschrijvingen 'stom' zijn met betrekking tot de subjectieve ervaring; het enige dat van sentientie getuigt is het bewustzijn zelf, wat een fundamentele verklaringskloof schept. Hij blijft pessimistisch over de mogelijkheid dat de wetenschap dit mysterie kan verdrijven.
Sam Harris
What consciousness is
Bewustzijn wordt geïdentificeerd als subjectiviteit of sentientie, die fundamenteel mysterieus is en onverklaarbaar door louter fysieke processen.
Mind and body
Onoverbrugbare kloof / niet-reductieve correlatie (Verantwoording: Harris stelt dat, hoewel fysieke processen correleren met bewustzijn, geen enkele analyse van deze processen logisch een beeld van bewustzijn kan opleveren, waardoor een onoverbrugbare kloof blijft bestaan.)
Mechanism
Geen (Verantwoording: De kernpremisse is het falen van alle huidige en voorzienbare fysieke/mechanistische principes om subjectiviteit te verklaren.)
Core claims
- Er bestaat geen bewijs voor bewustzijn in de fysieke wereld; fysieke gebeurtenissen zijn stom over 'hoe het is' om hen te zijn.
- Het enige dat van het bestaan van bewustzijn getuigt is het bewustzijn zelf (subjectiviteit).
- Analyse van louter fysieke processen zal nooit een beeld van bewustzijn opleveren.
Criticisms
Het functioneert primair als een kritiek op het reductionisme en op het wetenschappelijk optimisme met betrekking tot bewustzijn, door het vraagstuk te classificeren als een ultiem mysterie, wat reductionisten verwerpen als pessimisme (mysterianisme).
Implications
- AI consciousness: No
- Indien bewustzijn onherleidbare subjectiviteit is die in fysieke beschrijvingen ontbreekt, dan zal geavanceerde berekening (AI, die louter fysieke complexiteit is) er niet in slagen echte sentientie voort te brengen.
- Survival beyond death: No
- Als naturalist sluit Harris zich impliciet aan bij de opvatting dat bewustzijn verbonden is met het fysieke organisme, wat betekent dat de beëindiging ervan resulteert in permanente niet-existentie, ondanks het mysterie van zijn aard tijdens het leven.
- Meaning and purpose: Humanistic only
- Het mysterie impliceert geen kosmisch doel, maar Harris pleit ervoor persoonlijke waarheden te vinden door introspectie, wat aansluit bij een zelfontdekte (genaturaliseerde) spiritualiteit en zingeving.
- Virtual immortality: No
- Indien bewustzijn niet door louter fysieke processen kan worden verklaard, dan zal duplicatie of uploaden van het fysieke substraat er niet in slagen het essentiële subjectieve zelf te vatten of te herscheppen.
Related theories
- McGinn's Ultimate Mystery (Mysterianism) (Overlap)
- Materialism (Critique)
- Eliminative/Illusionism (Compatible (as a rejection of naive realism about physical explanation, though Harris still asserts the reality of consciousness))
Sources
- The mystery of consciousness (Part I & II), Sam Harris (2011)
- Explorations in Consciousness: Death Psychedelics and Mystical Experience (2023)
Explore all theories on the Consciousness Atlas · Compare S. Harris’ mysterie van het bewustzijn with other theories · Which theory of consciousness fits you?