De Consciousness Atlas is een interactieve webapplicatie die meer dan 450 bewustzijnstheorieën visualiseert. Zij is gebaseerd op het artikel van Robert Lawrence Kuhn uit 2024, "A Landscape of Consciousness". De Atlas brengt theorieën in kaart die zich richten op het fenomenale bewustzijn – het subjectieve aanvoelen van ervaring, zoals het rood van rood.
Wat de Atlas is
De Atlas is een visuele referentie die voortbouwt op de taxonomie van Kuhn. Hij presenteert het volledige geheel van theorieën tegelijk, zodat u het vakgebied visueel kunt verkennen en elke theorie kunt openen om haar vermelding te lezen, als een encyclopedie met gestructureerde vermeldingen. Elke theorievermelding toont een beknopte identiteitsregel, de conceptuele grondslag, het voorgestelde mechanisme, empirische aantekeningen, implicaties en bronnen.
Waarom dit bestaat
Bewustzijn wordt bestudeerd binnen uiteenlopende disciplines – neurowetenschap, filosofie en soms spiritueel onderzoek of onderzoek naar anomale toestanden. Kuhns artikel verzamelt en ordent honderden theorieën langs een spectrum van het meest fysieke tot het minst fysieke. De Atlas giet die ordening in een visuele vorm, zodat lezers, studenten en onderzoekers snel kunnen zien hoe verschillende standpunten zich tot elkaar verhouden en waar elke theorie zich op het spectrum bevindt.
Hoe het werkt
De theorieën zijn gegroepeerd in elf hoofdcategorieën, geordend naar hun standpunt op het spectrum van het fysieke tot het niet-fysieke: materialisme, niet-reductief fysicalisme, kwantum en dimensies, informatie, panpsychisme, neutraal monisme, dualisme, idealisme, fenomenologie, anomale toestanden en uitdagingstheorieën. De applicatie toont de volledige kaart tegelijk. Klik op een willekeurige theorie om haar gestructureerde vermelding te lezen, met verwijzingen naar canonieke bronnen en met name genoemde denkers.
Voor wie het bedoeld is
- Studenten die filosofie van de geest en cognitiewetenschap bestuderen
- Onderzoekers en docenten die een vergelijkend naslagwerk in één oogopslag zoeken
- Journalisten en schrijvers die een snelle referentie nodig hebben voor het scala aan standpunten
- Nieuwsgierige lezers die een helder overzicht willen van wat men bedoelt wanneer men over bewustzijn spreekt
Wat de Atlas niet doet
De Atlas onderschrijft of rangschikt geen theorieën. Hij is een visualisatie en referentie op basis van Kuhns taxonomie – verzamelen en presenteren, niet oordelen. Hij tracht niet het moeilijke probleem van het bewustzijn op te lossen. Hij is een hulpmiddel voor verkenning en vergelijking.
Een aantekening van Kuhn
Kuhn stelt uitdrukkelijk het doel van het project: "verzamelen en categoriseren, niet beoordelen en uitspraak doen." De Consciousness Atlas volgt die benadering. De gegevens en de structuur zijn afgeleid van Kuhns artikel; feedback en voorgestelde correcties zijn welkom, maar de applicatie is een visualisatielaag boven op het werk van Kuhn.
Kuhn was niet betrokken bij het ontwerp of de inhoud van de Consciousness Atlas, afgezien van zijn oorspronkelijke artikel 'A Landscape of Consciousness', dat de enige bron is.
Veelgestelde vragen
Wat is fenomenaal bewustzijn?
Fenomenaal bewustzijn verwijst naar subjectieve ervaring – het kwalitatieve aanvoelen van gewaar zijn, zoals de smaak van koffie of het rood van rood.
Hoeveel theorieën omvat de Atlas?
De Atlas visualiseert meer dan 450 afzonderlijke theorieën, gegroepeerd in elf brede categorieën.
Toont de Atlas welke theorie waar is?
Nee. De Atlas presenteert theorieën op neutrale wijze. Hij is een kaart, geen argument voor één bepaald standpunt.
Is de Atlas academisch?
De Atlas is gebaseerd op een academische bron – Robert Kuhns artikel uit 2024, "A Landscape of Consciousness" – en verwijst naar canonieke bronnen waar die beschikbaar zijn.
Samenvatting
De Consciousness Atlas is een eenvoudig visualisatiehulpmiddel: hij presenteert Kuhns taxonomie als één enkele, verkenbare kaart en laat gebruikers afzonderlijke theorievermeldingen openen om gestructureerde, van referenties voorziene samenvattingen te lezen. Hij is ontworpen om dit complexe vakgebied gemakkelijker overzienbaar te maken en om als praktische referentie te dienen.
Frank/Gleiser/Thompsons “The Blind Spot”
Materialistische theorieën › Belichaamd en enactief
Bewustzijn als onherleidbare voorwaarde en belichaamde vreemde lus
Dit kader bekritiseert traditionele materialistische en dualistische benaderingen door de wederzijdse voorrang van bewustzijn en belichaming te poneren, met het argument dat alle wetenschappelijk onderzoek noodzakelijkerwijs plaatsvindt binnen de 'horizon van het bewustzijn'. Het definieert het 'moeilijke probleem' als een artefact van de 'Blinde Vlek' — het verzuim om de onherleidbare voorwaarde van ervaring te erkennen in het streven naar objectieve waarheid — en stelt een radicale verschuiving naar de neurofenomenologie voor.
Adam Frank
Marcello Gleiser
Evan Thompson
What consciousness is
Bewustzijn wordt geïdentificeerd als een onherleidbare voorwaarde van wetenschappelijke kennis die verblijft binnen een onontkoombare 'horizon', wederzijds verstrengeld met belichaming.
Mind and body
De verhouding wordt beschreven als een 'vreemde lus', waarbij de 'voorrang van het bewustzijn' de belichaming omvat, en de 'voorrang van de belichaming' het bewustzijn omvat, wat een geïntegreerde opvatting noodzakelijk maakt.
Mechanism
Het identificeren van de 'Blinde Vlek' (de vergetelheid van de mensheid omtrent ervaring in het streven naar objectieve waarheid) en het bepleiten van een verschuiving naar de neurofenomenologie om de voorrang van ervaring in de wetenschap op te nemen.
Criticisms
De theorie staat op gespannen voet met gevestigde materialistische theorieën omdat zij reductionisme, fysicalisme en de notie dat bewustzijn een illusie is verwerpt, en in plaats daarvan betoogt dat dergelijke benaderingen 'artefacten van de Blinde Vlek' zijn. Deze radicale afwijking daagt de kerngrondslagen van de reguliere wetenschappelijke methodologie uit.
Implications
- AI consciousness: Uncertain
- De theorie beschouwt bewustzijn als intrinsiek verbonden met belichaamde, eerstepersoonservaring binnen een 'vreemde lus'. Aangezien zij het computationele functionalisme bekritiseert dat aan de meeste AI-benaderingen ten grondslag ligt, is het onduidelijk of louter niet-biologische berekening dit onherleidbare, belichaamde bewustzijn zou kunnen bereiken.
- Survival beyond death: Uncertain
- De theorie benadrukt de voorrang van de belichaming, wat suggereert dat bewustzijn aan het organisme gebonden is. Haar niet-reductieve standpunt, dat een wetenschap ondersteunt gebaseerd op de voorrang van ervaring, sluit echter mogelijkheden tot voortbestaan niet uit, hoewel de bronnen geen standpunt specificeren.
- Meaning and purpose: Humanistic only
- De theorie beoogt de 'centrale plaats van de menselijke ervaring in de wetenschappelijke onderneming' terug te winnen, wat impliceert dat zin en waarde fundamenteel aanwezig zijn in de onherleidbare werkelijkheid van bewustzijn en ervaring.
- Virtual immortality: Unlikely
- Virtuele onsterfelijkheid berust op de succesvolle digitalisering en replicatie van mentale toestanden (computationeel functionalisme). Aangezien de theorie bewustzijn beschouwt als een onherleidbaar, belichaamd verschijnsel — een 'vreemde lus' — impliceert zij sterk dat het uploaden van de geest onmogelijk zou zijn vanwege haar verwerping van de onderliggende reductionistische filosofie.
Related theories
- Varela's Neurophenomenology (Support/Extension)
- Embodied (Alignment)
- Reductionism/Physicalism (Critique/Rejection)
- Francisco Varela’s work (Influence)
Sources
- The Blind Spot: Why Science Cannot Ignore Human Experience, A. Frank, M. Gleiser, E. Thompson (2024)
Explore all theories on the Consciousness Atlas · Compare Frank/Gleiser/Thompsons “The Blind Spot” with other theories · Which theory of consciousness fits you?