Sensomotorische (enactieve) theorie van het bewustzijn (Noë's opvatting uit “Out of Our Heads”)
Materialisme › Relationeel
Bewustzijn als actieve wereldinteractie
Deze theorie verwerpt de aanname dat het bewustzijn zich uitsluitend binnen het brein voltrekt, en betoogt dat interne breinprocessen op zichzelf ontoereikend zijn om ervaring voort te brengen. Het bewustzijn is fundamenteel een activiteit of een proces dat wordt uitgevoerd (enacted) door de dynamische, continue en bekwame interactie tussen het brein, het lichaam en de omgeving.
What consciousness is
Het bewustzijn wordt geïdentificeerd als de activiteit van het bijhouden, in contact blijven, aandacht schenken aan en interacteren met de wereld. Het is het proces van het benaderen van en het mogelijk maken dat de wereld voor het organisme 'verschijnt', gedefinieerd door actieve betrokkenheid.
Mind and body
De geest is de activiteit die wordt voortgebracht door het brein, het lichaam en de omgeving die samenwerken. Het brein levert het noodzakelijke mechanische substraat, maar is niet toereikend voor het bewustzijn; het is de plaats van de symbolen, niet het bewustzijn zelf.
Mechanism
Actieve en continue betrokkenheid tussen het organisme en zijn omgeving. Het bewustzijn bevindt zich in deze interactie-/activiteitslus, niet in de interne breintoestand alleen.
Core claims
- Het bewustzijn is de activiteit van continue betrokkenheid bij de wereld.
- De dichtheid en robuustheid van de werkelijke ervaring (in tegenstelling tot dromen) ondersteunt de noodzaak van externe interactie.
- Het brein is de mechanische plaats van symbolen, maar de activiteit is het bewustzijn zelf.
Criticisms
De voornaamste spanning is het precies verklaren hoe de interactie in sterke zin het bewustzijn ís, in plaats van het louter mogelijk te maken of te beïnvloeden. Critici verwerpen de opvatting dat het bestuderen van interne breingebeurtenissen ontoereikend is voor het begrijpen van het bewustzijn.
Implications
- AI consciousness: Uncertain
- Standaardberekening is ontoereikend; bewustzijn is enkel mogelijk indien AI-systemen volledige belichaming, vaardigheden en continue, autonome interactie met een wereld bereiken (waarbij zij aan dezelfde eisen voldoen die aan levende organismen worden gesteld).
- Survival beyond death: No
- Het bewustzijn is onafscheidelijk van de continue, actieve fysieke lus waarin het brein en het lichaam met de wereld interacteren; het ophouden daarvan betekent de beëindiging van de bewuste activiteit.
- Meaning and purpose: Humanistic only
- Het bewustzijn stelt de agent in staat context, kennis en begrip te verwerven, waardoor deze de capaciteit krijgt om betekenis toe te kennen aan interacties en proactief gedrag te sturen, maar impliceert geen transcendente zin.
- Virtual immortality: Unlikely
- Het uploaden van enkel de interne breinprocessen (de 'mechanische plaats') kan de niet-breingebonden, externe en continue interactieve activiteit die als bewustzijn wordt gedefinieerd, niet vatten.
Related theories
- Enactivism (Constituent Framework)
- Ecological Psychology (James J. Gibson) (Foundational Influence)
- Embodied Phenomenology (Maurice Merleau-Ponty) (Philosophical Influence)
- Extended Mind Hypothesis (Andy Clark & David Chalmers) (Partially Compatible / Overlapping)
- Susan Hurley — Action/Perception & Shared Circuits (Related / Complementary (active perception, shared circuits model))
- Internalist Materialism (Critique)
- Dualism (Critique)
Sources
- Out of Our Heads: Why You Are Not Your Brain, and Other Lessons from the Biology of Consciousness, Alva Noë (2010)
- Varieties of Presence, Alva Noë (2012)
- Is consciousness an illusion, Alva Noë (2007)
- O’Regan, K., & Noë, A. A sensorimotor account of vision and visual consciousness. Behavioral and Brain Sciences, 24(5), 939–1031. (2001)
- Noë, A. Out of Our Heads: Why You Are Not Your Brain, and Other Lessons from the Biology of Consciousness. (2009)
- Varela, F., Thompson, E., & Rosch, E. The Embodied Mind: Cognitive Science and Human Experience. (1991)
- Gibson, J.J. The Ecological Approach to Visual Perception. (1979)
- Hurley, S. L. (1998). Consciousness in Action. Harvard University Press.
- Hurley, S. (2008). The Shared Circuits Model (SCM): How control, mirroring, and simulation can enable imitation, deliberation, and mindreading. Behavioral and Brain Sciences, 31(1).
Explore all theories on the Consciousness Atlas · Compare Sensomotorische (enactieve) theorie van het bewustzijn (Noë's opvatting uit “Out of Our Heads”) with other theories · Which theory of consciousness fits you?