De Consciousness Atlas is een interactieve webapplicatie die meer dan 450 bewustzijnstheorieën visualiseert. Zij is gebaseerd op het artikel van Robert Lawrence Kuhn uit 2024, "A Landscape of Consciousness". De Atlas brengt theorieën in kaart die zich richten op het fenomenale bewustzijn – het subjectieve aanvoelen van ervaring, zoals het rood van rood.
Wat de Atlas is
De Atlas is een visuele referentie die voortbouwt op de taxonomie van Kuhn. Hij presenteert het volledige geheel van theorieën tegelijk, zodat u het vakgebied visueel kunt verkennen en elke theorie kunt openen om haar vermelding te lezen, als een encyclopedie met gestructureerde vermeldingen. Elke theorievermelding toont een beknopte identiteitsregel, de conceptuele grondslag, het voorgestelde mechanisme, empirische aantekeningen, implicaties en bronnen.
Waarom dit bestaat
Bewustzijn wordt bestudeerd binnen uiteenlopende disciplines – neurowetenschap, filosofie en soms spiritueel onderzoek of onderzoek naar anomale toestanden. Kuhns artikel verzamelt en ordent honderden theorieën langs een spectrum van het meest fysieke tot het minst fysieke. De Atlas giet die ordening in een visuele vorm, zodat lezers, studenten en onderzoekers snel kunnen zien hoe verschillende standpunten zich tot elkaar verhouden en waar elke theorie zich op het spectrum bevindt.
Hoe het werkt
De theorieën zijn gegroepeerd in elf hoofdcategorieën, geordend naar hun standpunt op het spectrum van het fysieke tot het niet-fysieke: materialisme, niet-reductief fysicalisme, kwantum en dimensies, informatie, panpsychisme, neutraal monisme, dualisme, idealisme, fenomenologie, anomale toestanden en uitdagingstheorieën. De applicatie toont de volledige kaart tegelijk. Klik op een willekeurige theorie om haar gestructureerde vermelding te lezen, met verwijzingen naar canonieke bronnen en met name genoemde denkers.
Voor wie het bedoeld is
- Studenten die filosofie van de geest en cognitiewetenschap bestuderen
- Onderzoekers en docenten die een vergelijkend naslagwerk in één oogopslag zoeken
- Journalisten en schrijvers die een snelle referentie nodig hebben voor het scala aan standpunten
- Nieuwsgierige lezers die een helder overzicht willen van wat men bedoelt wanneer men over bewustzijn spreekt
Wat de Atlas niet doet
De Atlas onderschrijft of rangschikt geen theorieën. Hij is een visualisatie en referentie op basis van Kuhns taxonomie – verzamelen en presenteren, niet oordelen. Hij tracht niet het moeilijke probleem van het bewustzijn op te lossen. Hij is een hulpmiddel voor verkenning en vergelijking.
Een aantekening van Kuhn
Kuhn stelt uitdrukkelijk het doel van het project: "verzamelen en categoriseren, niet beoordelen en uitspraak doen." De Consciousness Atlas volgt die benadering. De gegevens en de structuur zijn afgeleid van Kuhns artikel; feedback en voorgestelde correcties zijn welkom, maar de applicatie is een visualisatielaag boven op het werk van Kuhn.
Kuhn was niet betrokken bij het ontwerp of de inhoud van de Consciousness Atlas, afgezien van zijn oorspronkelijke artikel 'A Landscape of Consciousness', dat de enige bron is.
Veelgestelde vragen
Wat is fenomenaal bewustzijn?
Fenomenaal bewustzijn verwijst naar subjectieve ervaring – het kwalitatieve aanvoelen van gewaar zijn, zoals de smaak van koffie of het rood van rood.
Hoeveel theorieën omvat de Atlas?
De Atlas visualiseert meer dan 450 afzonderlijke theorieën, gegroepeerd in elf brede categorieën.
Toont de Atlas welke theorie waar is?
Nee. De Atlas presenteert theorieën op neutrale wijze. Hij is een kaart, geen argument voor één bepaald standpunt.
Is de Atlas academisch?
De Atlas is gebaseerd op een academische bron – Robert Kuhns artikel uit 2024, "A Landscape of Consciousness" – en verwijst naar canonieke bronnen waar die beschikbaar zijn.
Samenvatting
De Consciousness Atlas is een eenvoudig visualisatiehulpmiddel: hij presenteert Kuhns taxonomie als één enkele, verkenbare kaart en laat gebruikers afzonderlijke theorievermeldingen openen om gestructureerde, van referenties voorziene samenvattingen te lezen. Hij is ontworpen om dit complexe vakgebied gemakkelijker overzienbaar te maken en om als praktische referentie te dienen.
Het lege, illusoire fenomenale bewustzijn van het boeddhisme
Idealismen › Leeg, illusoir fenomenaal bewustzijn
‘Fenomenaal bewustzijn als cognitieve illusie en leegte’
Deze theorie suggereert dat het gevoel van fenomenaal bewustzijn of 'hoe-het-is' een geval van cognitieve illusie is, en verwerpt het bestaan van een permanent, innerlijk 'zelf' of 'ziel'. Zij poneert dat het bewustzijn, zoals alle verschijnselen, uiteindelijk leeg is van intrinsieke natuur, en beter begrepen kan worden als een netwerk van relationele processen.
Nāgārjuna
Jay Garfield
Yifa
What consciousness is
Het bewustzijn (in fenomenale zin) wordt geïdentificeerd als een cognitieve illusie of conventionele werkelijkheid die wordt gevormd door een netwerk van processen/relaties (Madhyamaka), of als een innerlijk subjectief substraat van representaties (Yogācāra).
Mind and body
De relatie wordt opgevat als onderling afhankelijk en relationeel, zonder intrinsiek zelf/substantie. De illusie van een gecentraliseerde geest of zelf wordt verworpen.
Mechanism
Het principe van leegte (het ontbreken van intrinsieke natuur) toegepast op alle verschijnselen, resulterend in het besef dat het fenomenale bewustzijn een cognitieve illusie is.
Core claims
- Het fenomenale bewustzijn (hoe-het-is) wordt als een cognitieve illusie verworpen.
- Het bewustzijn is, zoals al het andere, leeg van intrinsieke natuur.
- Het bewustzijn wordt geanalyseerd via negen afzonderlijke niveaus van gewaarzijn.
- Het 'zelf' bestaat niet; het geloof erin is illusoir.
Criticisms
Westerse filosofen vinden de kernclaim—dat het fenomenale bewustzijn illusoir is—vaak contra-intuïtief en onhoudbaar. Intern bestaat er spanning tussen de idealistische Yogācāra-school en de relationele Madhyamaka-school.
Implications
- AI consciousness: Uncertain
- Indien het bewustzijn fundamenteel een illusie is die uit een netwerk van processen voortkomt, is het onduidelijk of geavanceerde berekening (AI) de complexe conventionele werkelijkheid of de specifieke niet-zelf-processen die deze illusie voortbrengen kan repliceren, ook al wordt berekening niet fundamenteel uitgesloten.
- Survival beyond death: Yes
- Het achtste (voorraadkamer)bewustzijn blijft na de dood bestaan en draagt karmische energie door de cycli van reïncarnatie. Voortbestaan behelst echter vaak een uitbreiding terug in het kosmische bewustzijn, waardoor de individuele eerstepersoonsidentiteit vervaagt of verdwijnt ('suiker zijn').
- Meaning and purpose: Cosmic/Ultimate
- Het ultieme doel is spirituele verwezenlijking (het bereiken van het negende bewustzijn of de boeddhanatuur), die dient als de kernbron van energie en ultieme vervulling, voorbij een louter humanistisch doel.
- Virtual immortality: Not needed
- De theorie voorziet reeds in een mechanisme voor voortbestaan (het achtste bewustzijn) of transcendentie (het negende bewustzijn), waardoor kunstmatige, digitale duplicatie (virtuele onsterfelijkheid) filosofisch irrelevant wordt.
Related theories
Sources
- Engaging Buddhism, Jay L. Garfield (2015)
- Illusionism and givenness, Jay Garfield (2016)
- The Nine Consciousness (2022)
- Consciousness from Non-Self in Buddhism, Wenge Huang
Explore all theories on the Consciousness Atlas · Compare Het lege, illusoire fenomenale bewustzijn van het boeddhisme with other theories · Which theory of consciousness fits you?