De Consciousness Atlas is een interactieve webapplicatie die meer dan 450 bewustzijnstheorieën visualiseert. Zij is gebaseerd op het artikel van Robert Lawrence Kuhn uit 2024, "A Landscape of Consciousness". De Atlas brengt theorieën in kaart die zich richten op het fenomenale bewustzijn – het subjectieve aanvoelen van ervaring, zoals het rood van rood.
Wat de Atlas is
De Atlas is een visuele referentie die voortbouwt op de taxonomie van Kuhn. Hij presenteert het volledige geheel van theorieën tegelijk, zodat u het vakgebied visueel kunt verkennen en elke theorie kunt openen om haar vermelding te lezen, als een encyclopedie met gestructureerde vermeldingen. Elke theorievermelding toont een beknopte identiteitsregel, de conceptuele grondslag, het voorgestelde mechanisme, empirische aantekeningen, implicaties en bronnen.
Waarom dit bestaat
Bewustzijn wordt bestudeerd binnen uiteenlopende disciplines – neurowetenschap, filosofie en soms spiritueel onderzoek of onderzoek naar anomale toestanden. Kuhns artikel verzamelt en ordent honderden theorieën langs een spectrum van het meest fysieke tot het minst fysieke. De Atlas giet die ordening in een visuele vorm, zodat lezers, studenten en onderzoekers snel kunnen zien hoe verschillende standpunten zich tot elkaar verhouden en waar elke theorie zich op het spectrum bevindt.
Hoe het werkt
De theorieën zijn gegroepeerd in elf hoofdcategorieën, geordend naar hun standpunt op het spectrum van het fysieke tot het niet-fysieke: materialisme, niet-reductief fysicalisme, kwantum en dimensies, informatie, panpsychisme, neutraal monisme, dualisme, idealisme, fenomenologie, anomale toestanden en uitdagingstheorieën. De applicatie toont de volledige kaart tegelijk. Klik op een willekeurige theorie om haar gestructureerde vermelding te lezen, met verwijzingen naar canonieke bronnen en met name genoemde denkers.
Voor wie het bedoeld is
- Studenten die filosofie van de geest en cognitiewetenschap bestuderen
- Onderzoekers en docenten die een vergelijkend naslagwerk in één oogopslag zoeken
- Journalisten en schrijvers die een snelle referentie nodig hebben voor het scala aan standpunten
- Nieuwsgierige lezers die een helder overzicht willen van wat men bedoelt wanneer men over bewustzijn spreekt
Wat de Atlas niet doet
De Atlas onderschrijft of rangschikt geen theorieën. Hij is een visualisatie en referentie op basis van Kuhns taxonomie – verzamelen en presenteren, niet oordelen. Hij tracht niet het moeilijke probleem van het bewustzijn op te lossen. Hij is een hulpmiddel voor verkenning en vergelijking.
Een aantekening van Kuhn
Kuhn stelt uitdrukkelijk het doel van het project: "verzamelen en categoriseren, niet beoordelen en uitspraak doen." De Consciousness Atlas volgt die benadering. De gegevens en de structuur zijn afgeleid van Kuhns artikel; feedback en voorgestelde correcties zijn welkom, maar de applicatie is een visualisatielaag boven op het werk van Kuhn.
Kuhn was niet betrokken bij het ontwerp of de inhoud van de Consciousness Atlas, afgezien van zijn oorspronkelijke artikel 'A Landscape of Consciousness', dat de enige bron is.
Veelgestelde vragen
Wat is fenomenaal bewustzijn?
Fenomenaal bewustzijn verwijst naar subjectieve ervaring – het kwalitatieve aanvoelen van gewaar zijn, zoals de smaak van koffie of het rood van rood.
Hoeveel theorieën omvat de Atlas?
De Atlas visualiseert meer dan 450 afzonderlijke theorieën, gegroepeerd in elf brede categorieën.
Toont de Atlas welke theorie waar is?
Nee. De Atlas presenteert theorieën op neutrale wijze. Hij is een kaart, geen argument voor één bepaald standpunt.
Is de Atlas academisch?
De Atlas is gebaseerd op een academische bron – Robert Kuhns artikel uit 2024, "A Landscape of Consciousness" – en verwijst naar canonieke bronnen waar die beschikbaar zijn.
Samenvatting
De Consciousness Atlas is een eenvoudig visualisatiehulpmiddel: hij presenteert Kuhns taxonomie als één enkele, verkenbare kaart en laat gebruikers afzonderlijke theorievermeldingen openen om gestructureerde, van referenties voorziene samenvattingen te lezen. Hij is ontworpen om dit complexe vakgebied gemakkelijker overzienbaar te maken en om als praktische referentie te dienen.
Whitehead’s procestheorie
Panpsychismen › Procestheorie / panexperiëntialisme
Bewustzijn als procesrelationeel panexperiëntialisme
Deze theorie, geworteld in het panexperiëntialisme, poneert dat de fundamentele realiteit bestaat uit dynamische gebeurtenissen of processen (occasies) die zowel materiële als mentale aspecten bezitten. Het bewustzijn komt op als een verwezenlijking van de evolutie van de ervaring via een dipolair relationeel proces, waardoor de dichotomie van het traditionele substantiedualisme of het reductieve materialisme wordt vermeden.
Alfred North Whitehead
Matthew T. Segall
What consciousness is
Het bewustzijn wordt geïdentificeerd als de subjectieve en nieuwheid-teweegbrengende pool van fundamentele, dynamische gebeurtenissen of ‘occasies’ (panexperiëntialisme), verwezenlijkt via het cumulatieve, creatieve relationele proces van ‘concrescentie’.
Mind and body
Dubbelaspect-/procesrelationeel monisme. Geest en materie zijn twee polen/aspecten van hetzelfde dynamische proces; materie is de stabiliteit verschaffende pool en geest is de nieuwheid-teweegbrengende mentale pool.
Mechanism
Concrescentie (het proces van ‘nieuwe samenhorigheid’ en echt worden); creativiteit (de ultieme bron van co-evoluerende delen en gehelen).
Core claims
- De fundamentele realiteit bestaat uit dynamische processen/gebeurtenissen (‘occasies’), niet uit statische substanties.
- Alle fundamentele gebeurtenissen hebben deel aan mentaliteit (panexperiëntialisme).
- Het bewustzijn komt op via het proces van concrescentie (nieuwe samenhorigheid), dat geërfde verledenfeiten en geanticipeerde toekomstige vormen verbindt.
Criticisms
Whitehead’s theorie herformuleert de centrale moeilijkheid van het panpsychisme, het combinatieprobleem, door zich te richten op procesrelationele activiteit (concrescentie) veeleer dan op de sommatie van abstracte mentale eigenschappen.
Implications
- AI consciousness: Possible
- Kunstmatige systemen die tot echte ‘concrescentie’ — nieuw worden en creativiteit — in staat zijn, zouden bewustzijn kunnen instantiëren, maar louter computatie of simulatie zou waarschijnlijk ontoereikend zijn gezien de nadruk op een dynamische, procesrelationele realiteit.
- Survival beyond death: Conditional
- De theorie poneert een universele ziel/psyche van de kosmos (God) en formuleert het bewustzijn in termen van niet-materiële gebeurtenissen/occasies. De individuele ervaring wordt bewaard als een ‘creatieve herhaling van het verleden’ in latere occasies, wat wijst op voortbestaan in een kosmisch geheugen of een groter geheel.
- Meaning and purpose: Cosmic/Ultimate
- De kosmos bezit een intrinsieke gerichtheid (‘creatieve voortgang’) en een ‘universele ziel’ (God/oorspronkelijke actualiteit), wat een ultieme zin of teleologie impliceert die inherent is aan het evolutionaire proces.
- Virtual immortality: Uncertain
- Digitale duplicatie zou er mogelijk niet in slagen het vereiste ‘echte worden’ en het creatieve potentieel dat inherent is aan de concrescentie te vatten, wat betekent dat een louter gesimuleerde voortzetting waarschijnlijk de essentiële bewuste kenmerken zou missen.
Related theories
Sources
- Philosophy of Organism, Alfred North Whitehead
- The varieties of physicalist ontology: a study in Whitehead’s process-relational alternative, Matthew T. Segall (2020)
- Panexperientialist physicalism and the mind-body problem, David Ray Griffin (1997)
Explore all theories on the Consciousness Atlas · Compare Whitehead’s procestheorie with other theories · Which theory of consciousness fits you?